Zobacz PSM wirtualnie

spacer wirtualny 360kliknij i zobacz >

 

Dzieje naszej szkoły

 

Myśl utworzenia w Brzegu szkoły muzycznej powziął Edward Olszewski, który przybył tu latem 1945 roku w celu zorganizowania Prokuratury Sądu Okręgowego.
W porozumieniu a Adamem Noworytą, dyrektorem Fabryki Pianin i Fortepianów rozpoczął starania o otwarcie szkoły muzycznej.
Po uzyskaniu oficjalnej zgody wiosną 1946 r. rozpoczęto muzyczną edukację. Pierwszymi nauczycielami były pianistki - p. Janina Glica, p. Adelajda Kozonowa.
Lekcje odbywały się w użyczonych pomieszczeniach budynku fabryki Pianin i Fortepianów przy ul. Daszyńskiego 27. Wśród wielu trudności z jakimi borykano się był brak odpowiednich instrumentów.
Początki działalności szkoły tak wspomina Edward Olszewski:
"Profesorowie nie bacząc na niesłychane trudności jeszcze w tym wstępnym okresie organizacji szkoły, ciężkie warunki pracy, porwani zapałem jej założycieli wykazali tyle poświęcenia, że szkoła mogła rozpocząć swą działalność. Na lekcje profesorowie przychodzili nawet ze swymi żarówkami, uczyli w nieopalonych pokoikach, nikt nie mógł zapewnić im stałych poborów, a bardzo skromne wynagrodzenie otrzymywali z opłat uczniowskich (bardzo zresztą niskich). Kierownictwo muzyczne szkoły (A. Noworyta) i administracyjne (ja) sprawowaliśmy bezinteresownie. W każdym bądź razie dzięki ofiarności tej pierwszej garstki entuzjastów szkoły, rozpoczęła ona już w marcu 1946 r. pełną działalność".
Adam Noworyta, który 1 listopada 1946 r. otrzymał oficjalną nominację na dyrektora szkoły był absolwentem Konserwatorium Muzycznego we Lwowie, w klasie fortepianu i w klasie kompozycji u Niewiadomskiego i Różyckiego. Studiował również w Wiedniu i Dreźnie. Przyjeżdżając do Brzegu miał już pokaźny dorobek kompozytorski obejmujący Koncert fortepianowy, Koncert skrzypcowy, dwie opery a także muzykę filmową.
W styczniu 1947 r. z inicjatywy Roberta Mańki powstał na terenie miasta Związek Zawodowy Muzyków. Wkrótce swą działalność rozpoczęło Towarzystwo Miłośników Kultury i Sztuki utworzone przed Edwarda Olszewskiego. Licznie organizowane przez Towarzystwo koncerty, w których występowali nauczyciele powodowały wzrost zainteresowania szkołą. Dochód uzyskiwany z tych koncertów przeznaczono na jej potrzeby. W 1948 r. przynaglony przez Naczelną Dyrekcję Zjednoczonych Zakładów Przemysłu Muzycznego do wykonania na Wystawę Ziem Odzyskanych we Wrocławiu modeli własnych pianin i fortepianów, a także z powodu przeniesienia Fabryki Pianin do Legnicy - Adam Noworyta zmuszony został do rezygnacji z kierownictwa szkoły.
W następnych latach funkcję dyrektora pełniły: p. Zofia Sędzikowska - śpiewaczka, p. Janina Zawadzka - pianistka pochodząca z Wilna, p. Eugenia Kryńska - śpiewaczka przybyła z Warszawy.
W 1948 r. całkowitą opiekę nad szkołą przejęło Towarzystwo Miłośników Kultury i Sztuki. Dzięki staraniom Edwarda Olszewskiego szkoła otrzymała samodzielny budynek przy ulicy Piastowskiej 32 w którym obecnie znajdujemy się.
Oprócz prowadzonych klas fortepianu i śpiewu solowego utworzono klasę skrzypiec, którą objął prof. Władysław Wełna i klasę akordeonu która prowadził prof. Franciszek Szczęśniak. Klasę teorii muzyki prowadzili prof. Janina Zawadzka i prof. Joachim Wawrzynek. Liczba uczniów wzrosła do 170.
W 1952 r. Ministerstwo Kultury i Sztuki powołało na stanowisko dyrektora szkoły prof. Średniej Szkoły Muzycznej w Krakowie - p. Feliksa Kęckiego.
Udzielona przez ministerstwo pomoc w formie dotacji dała szkole możność przyznania uczniom stypendiów i zakupu potrzebnych instrumentów. Z dnie 1 stycznia 1954 r. na podstawie zarządzenia Ministrestwa Kultury i Sztuki szkoła została upaństwowiona. Oprócz prowadzonych wcześniej klas fortepianu, śpiewu solowego, akordeonu i skrzypiec, która przejął w 1952 r. prof. Roman Martynow - otwarto klasę wiolonczeli, klarnetu, trąbki, rogu, puzonu i perkusji. Uczniowie występowali z licznymi koncertami w szkołach w Brzegu i okolicy.
W 1957 r. Wojewódzki Wydział Kultury w Opolu mianował na stanowisko dyrektora szkoły p. Henryka Tonderę - prof. Średniej Szkoły Muzycznej w Zabrzu - wielkiego patriotę, uczestnika III-go Powstania Śląskiego.
W latach międzywojennych był kierownikiem artystycznym i dyrygentem chóru "Halka" w Bytomiu i prowadził wiele zespołów chóralnych w różnych miejscowościach Śląska Opolskiego. Celem jego działalności artystycznej było umacnianie ducha polskości, podtrzymywanie więzi kulturalnej Śląska z Macierzą.
Był współredaktorem śpiewnika "Echa śląskie", który w krótkim czasie został skonfiskowany przez Niemców, a cały jego nakład zniszczono.
Wydanie drugiego zbioru pieśni "Śpiewnika polskiego", udaremnił wybuch wojny, w czasie której p. Henryk Tondera był osadzony w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie.
Po wojnie - jak już wspomniano - p. Tondera pracował w Zabrzu, a w 1957 r. rozpoczął prace w naszej szkole. Jednym z pierwszych ważnych dokonań p.Tondery było nawiązanie kontaktu z Państwową Orkiestrą Symfoniczną w Opolu. Po dokonanym remoncie kapitalnym budynku szkoły, a zwłaszcza po przebudowie latem 1958 r. sali koncertowej w której obecnie jesteśmy odbywały się do 1967 r. regularne co miesiąc koncerty Państwowej Orkiestry Symfonicznej częstokroć z udziałem znakomitych solistów. Cenną pamiątkę stanowią wpisy w kronice szkolnej tych znamienitych osobistości świata muzyki jak: Regina Smendzianka, Halina Czerny - Stefańska, Lidia Grychtołówna, Wanda Wiłkomirska, Tadeusz Żmudziński, Władysław Kędra. Z Opolską Orkiestrą Symfoniczną mieli możność koncertowania nasi absolwenci - co było na owe czasy w szkołach muzycznych I stopnia wydarzeniem bez precedensu.
W 1958 r. przed mikrofonami Polskiego Radia we Wrocławiu wystąpili soliści, zespoły kameralne i orkiestra pod dyrekcją Henryka Tondery oraz chór prowadzony przez Eugeniusza Sąsiadka. Nasza szkoła jako pierwsza na Opolszczyźnie organizowała koncerty pod hasłem "Dzieci - dzieciom". Każdego roku ok. 1500 uczniów z brzeskich szkół uczestniczyło w tych koncertach, które miały służyć przygotowaniu przyszłego odbiorcy muzyki poważnej, a także zachęcać dzieci do podejmowania nauki w naszej szkole.
Decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia 19 III 1963 r. szkoła otrzymała imię Józefa Elsnera. Z tej okazjo odsłonięto pamiątkową tablicę jemu poświęconą i odbyły się okolicznościowe koncerty, na program których złożyły się kompozycje Elsnera i Chopina.
W 1966 r. w uznaniu zasług dydaktycznych, artystycznych i społecznych nasza szkoła jako pierwsza ze szkół muzycznych na Opolszczyźnie uhonorowana została Medalem Tysiąclecia Państwa Polskiego. W trzy lata później otrzymała Medal Elsnerowski za prace przy obchodach dwusetnej rocznicy urodzin tego wybitnego muzyka.
Warto jeszcze wspomnieć o działającym w tych latach przy naszej szkole Społecznym Ognisku Muzycznym powstałym w 1957 r., przekształconym przez dyr. H. Tonderę w Społeczne Ognisko Artystyczne z utworzonymi dodatkowo działami: choreograficznym - prowadzonym przez inspektora Zespołu Baletowego Opery Wrocławskiej- p. Marię Mrozową i działem plastycznym - prowadzonym przez artystę plastyka Jana Borowczaka. Duże powodzenie jakim cieszyło się ognisko spowodowało rozszerzenie jego działalności na tereny poza Brzegiem. Powstały filie SOA m in. w Dobrzyniu, Kościerzycach, Łosiowie, Kruszynie, Zwanowicach. Wielu wychowanków SOA trafiło później do Państwowych Szkół Baletowych, do Liceum Plastycznego czy WSSP (Wyż. Szkoła Szkół Plastycznych) i na Wydział Architektury.
W 1973r. stanowisko dyrektora szkoły objął p. Jerzy Wiesław Zawisza. W tym czasie rozwijały w szkole swoją działalność liczne zespoły kameralne: trio fortepianowe, zespół akordeonowy, orkiestra dęta prowadzona przez Józefa Graczyka nauczyciela klasy trąbki i założona przez p. J.W. Zawiszę orkiestra janczarska.
Od 1978r. z inicjatywy p. J. W. Zawiszy odbywały się w naszej szkole Konkursy Zespołów Kameralnych które odbywają się do dzisiaj. Natomiast najlepsi uczniowie soliści prezentowali swoje umiejętności na ogólnopolskich i regionalnych konkursach zdobywając liczne nagrody i wyróżnienia.
Godnym odnotowania jest również fakt powstania w naszej szkole w 1980 r. NSZZ "Solidarność", którego pierwszym przewodniczącym był p. Janusz Bogdanowicz.
W 1987r. funkcję dyrektora sprawowała p. Maria Baranek prowadząca w naszej szkole klasę skrzypiec i teorii. W grudniu tegoż roku uczniowie klasy śpiewu p. Włodzimiery Różyczki wzięli udział w Międzyszkolnym koncercie zorganizowanym w Opolu z okazji 150 rocznicy urodzin Władysława Żeleńskiego. Wiosną następnego roku w Telewizyjnym Turnieju Miast, Brzeg - Malbork nasze miasto godnie reprezentował zespół wokalno-instrumentalny "Sonatina" przygotowany przez p. Helenę Hanisz.
W 1988r. kierownictwo szkoły objął p. Janusz Bogdanowicz. Wznowił odbywane w naszej szkole koncerty "Dzieci - dzieciom", które połączone z prelekcjami prowadzili m in.: p. Ryszard Stadnik, p. Maria Waberska, p. Joanna Drobina, p. Dorota Hnat, p. Urszula Kołodziejczyk. Nasi uczniowie koncertowali również w brzeskich kościołach, salach Zamku Piastowskiego, Ratusza Miejskiego i na scenach Brzeskiego Centrum Kultury.
Reaktywowana została orkiestra janczarska wykonująca repertuar w aranżacji p. Janusza Bogdanowicza.
Rozpoczął swą działalność Big-band założony w 1994 r. przez p. Adama Wajdę - nauczyciela klasy trąbki i zasłużonego muzyka Filharmonii Wrocławskiej.
W ramach nawiązanej współpracy z miastami niemieckimi uczniowie nasi koncertowali w Beeskow , Goslar i Eckenferde. Pierwsze występy zagraniczne miały miejsce w czerwcu 1992 r. w Beeskow.
W grudniu 1992r. chór i zespoły kameralne wyjechały do Goslar z koncertem kolęd przygotowanym i prowadzonym przez p. Helenę Hanisz. Program tego koncertu, który zebrał bardzo dobre recenzje został nagrany i wyemitowany przez Polskie Radio Opole. W następnych latach odbywały się rewizyty uczniów i nauczycieli z zaprzyjaźnionych szkół.
Od 1999 r. funkcję dyrektora pełni p. Grażyna Kotecka. Swoją kadencję rozpoczęła od przeprowadzenia remontu wnętrza budynku szkoły. Wystrój frontowej ściany sali koncertowej (kolumny, pilastry) oraz popiersie patrona Józefa Elsnera wykonali w ramach pracy dyplomowej uczniowie Liceum Konserwacji Zabytków.
W dalszym ciągu odbywają się koncerty "Dzieci - dzieciom". Zainicjowane z końcem lat 80 tych przez nauczyciela klasy śpiewu p. Włodzimierę Różyczkę koncerty naszych uczniów w Dziennym Domu Pomocy Społecznej od wielu już lat prowadzi naucz. Klasy fletu p. Alicja Lewandowska.
Tradycją szkoły stały się koncerty organizowane dla uczczenia Święta Odzyskania Niepodległości, Święta Konstytucji 3 Maja, z okazji Dnia Edukacji narodowej oraz koncerty wigilijne oraz wspólne kolędowanie.
Utrzymywane są w dalszym ciągu kontakty z zaprzyjaźnionymi miastami- Beeskow, Goslar, Eckenferde.
Nawiązano tez nowe z węgierskim miastem Enying, oraz czeskim Beroun. Dwukrotnie gościliśmy znanego i cenionego w świecie muzycznym organistę a zarazem dyrektora szkoły muzycznej w Enying p. Miklosa Teleki, który wystąpił we wspólnym koncercie z p. Alicją Lewandowską w kościele św. Krzyża w Brzegu oraz w Opolu w kościele o. Franciszkanów.
W 2001r. uczennice wraz z p. dyrektor gościły w Enying.
Nasi uczniowie uczestniczyli w święcie "Georgianum" organizowanym przez Zespół Szkół Budowlanych.
W 2001 r. Big-band prowadzony obecnie przez p. Jacka Rybitwa naucz. Klasy saksofonu reprezentował nasze miasto w Telewizyjnym Turnieju Miast "Tu i Tam".
W 2002r. Biog-band wziął udział w Europejskim Festiwali Zespołów Muzycznych odbywającym się w Zurichu w Szwajcarii, oraz koncertował w Beeskow i Goslar.
Nasi uczniowie a także nauczyciele uczestniczyli w "Wieczorach z poezją religijną" organizowanych w czasie adwentu w kościele św. Krzyża.
Godnym przypomnienia jest również udział uczniów i nauczycieli w koncertach charytatywnych: dla czeskiego miasta Beroun, które ucierpiało podczas powodzi, dla chorego Dawidka oraz w Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy.
W grudniu 2005 r. szkolny chór prowadzony przez p. Jadwigę Kitę był jednym z wykonawców koncertu kolęd w Filharmonii Wrocławskiej w ramach Finału I Olimpiady Muzycznej organizowanej przez Instytut Kurta Masura.
21 grudnia 2005 r. gościliśmy maestro Kurta Masura wraz z małżonką, którzy wysłuchali przygotowanego dla nich koncertu.
Odbyły się również u nas dwa koncerty w ramach 8 Forum Chopinowskiego, którego kierownictwo artystyczne sprawuje nasz absolwent p. Mirosław Gąsieniec - pianista, kompozytor, pracownik A.M. we Wrocławiu, dyrektor Festiwalu Eurosilesia.
W bieżącym roku szkolny nasi uczniowie wzięli udział w koncertach poświęconych pamięci Ojca św. Jana Pawła II.
Tak w "krótkim" zarysie przedstawia się 60 lat historii naszej szkoły.
Mury PSM I st. im. Józefa Elsnera opuściło 791 absolwentów. Wielu z nich podjęło naukę w średnich szkołach muzycznych, A.M. oraz koncertuje w kraju i za granicą.